Blogs

Wat stress al niet kan veroorzaken…

Hoe belangrijk is jouw gezondheid en welzijn voor jou?

Stel je voor…

…dat je na je werk en al je andere verplichtingen nog energie over had;
…dat je nog puf had om leuke dingen te ondernemen;
…dat je een ‘uitknop’ in je hoofd had, waarmee je piekergedachten kon stoppen.

Hoe zou je leven er dan uitzien? Hoe zou je gedrag veranderen naar de belangrijkste mensen in je leven?

Ik denk dat je dan meer aandacht voor ze zou hebben, dat je minder emotioneel zou zijn en geduldiger zou reageren. Je zou beter slapen. Je zou in staat zijn om veerkrachtiger om ge gaan met tegenslagen, op je werk en privé. Klopt dat?

We hebben in ons leven meer mogelijkheden dan ooit om van alles te beleven en te ontdekken. Tegelijk zijn we massaal moe, uitgeblust en opgebrand. Het is belangrijker dan ooit om zorg te dragen voor je mentale vitaliteit en energie.

Waarschijnlijk heb je al een flinke tijd vooral voor je werk en anderen gezorgd en mogelijk te weinig voor jezelf. Wanneer ben jij het waard om in jouw gezondheid en welzijn te investeren?

Reden temeer om stress wat meer onder de aandacht te brengen. Wat stress precies is en wat voor gevolgen het heeft wanneer je niet luistert naar de signalen. Ruim zes jaar geleden had ik zelf een stressvolle periode: mijn baan vergde veel, té veel van mij. Ik werd er door opgeslokt en had het pas in de gaten toen ik fysieke klachten kreeg (hoofdpijn, nek- schouderklachten, rugpijn).

Eerst begreep ik niet waardoor het kwam. Ik kwam bij de huisarts terecht en hij maakte de opmerking ‘je hebt een drukke baan: ben je niet te druk? Hoe ga je om met stress?’ Mijn eerste reactie was: ‘ja hoor, gooi het maar weer op stress’. Maar naarmate ik ging nadenken en me realiseerde wat ik aan het doen was begreep ik wat mijn huisarts bedoelde.

Ik pleegde roofbouw op mijn lichaam, wat veroorzaakt werd door het te druk zijn op mijn werk (ik moest leren mijn grenzen aan te geven en nee te zeggen) en veel spanningen (onrust en onvrede in het team). En als ik zo door zou gaan, dan stevende ik af op een burn-out! Gelukkig was ik er op tijd bij en heb ik er destijds voor gekozen mijn klachten serieus te nemen.

Maar wat is nou het verschil tussen overspannen zijn (spanningsklachten) en een burn-out? En voor wie schrijf ik dit? Voor iedereen die:

  • meer energie wil
  • minder wil piekeren
  • de levenskwaliteit wil verbeteren
  • beter met stress wil leren omgaan
  • spanningsklachten wil voorkomen of verminderen
  • veerkrachtiger wil worden

Ik wil beginnen met een korte uitleg over stress, spanningsklachten en een burn-out.

Wat is stress?

Stress is een reactie op een externe prikkel. Bijvoorbeeld een overvolle mailbox en/of een negatieve interpretatie van de situatie, zoals de gedachte: Help! Dat krijg ik nooit af.

Stress ontstaat dus wanneer er meer van je wordt gevraagd dan dat je denkt aan te kunnen.

  • Je hebt niet genoeg tijd om je taken af te ronden
  • Je hebt niet de juiste talenten of tools om de taak tot een goed einde te kunnen brengen
  • Je denkt dat je geen invloed hebt op het resultaat

Het draait er om dat er balans is tussen draaglast en draagkracht!

Oververmoeidheid (of spanningsklachten) ontstaan bij een langdurige scheve balans tussen je werk- en privéverplichtingen (belasting) en wat je aankunt (draagkracht).

Wanneer je je op tijd bewust bent van de ontstane scheefgroei en de balans zoek is, dan biedt de scheve balans twee aangrijpingspunten om stress te verlagen:

  • Je kunt samen met je privéomgeving en het werk jouw belasting naar beneden brengen
  • Je kunt jouw belastbaarheid vergroten. Jouw belastbaarheid wordt beïnvloed door je fysieke en mentale conditie

Want… stress hoeft niet altijd negatief te zijn: het is een belangrijk overlevingsmechanisme. Het maakt je klaar om in actie te komen. Een beetje stress houdt je scherp en maakt dat je extra je best doet. Als stress lang aanhoudt en je kunt tussendoor niet herstellen, dan kunnen er klachten ontstaan.

Positieve stress

Positieve stress bereidt je geestelijk en lichamelijk voor op een uitdaging. Het maakt je alert en klaar voor actie. Er ontstaat geen schade. De stressverschijnselen zoals een verhoogde hartslag of een gejaagd gevoel gaan snel over.

Negatieve stress

Negatieve stress helpt je niet om jouw uitdaging tot een goed einde te brengen. Het belemmert goed functioneren. Bijvoorbeeld omdat je het overzicht verliest en in paniek alles tegelijk wilt oppakken. Er is bij negatieve stress geen balans tussen herstel- en stressmomenten. De stress houdt lang aan. Er kunnen stressklachten ontstaan.

Je bent niet alleen

Wist je dat 17% (dat is één op de zes werkende mensen) in de gevarenzone zit voor een burn-out? 9,5% hiervan loopt een hoog risico op burn-out; 7,6% heeft meer dan waarschijnlijk al een burn-out.

Wat is overspannenheid?

Bij overspannenheid sta je al lange tijd onder druk en heb je weinig gelegenheid tot rust of ontspanning. Je verbruikt structureel meer energie dan je oplaadt. Je voelt je steeds gejaagd en komt niet meer tot rust. Je werkt waarschijnlijk harder en langer zonder dat dit tot meer resultaat leidt. Je hebt het gevoel de controle te verliezen en voelt je machteloos. Je krijgt spanningsklachten en gaat minder goed functioneren of komt tot niets meer.

Overspannen worden kan iedereen overkomen die zich al een tijdje overbelast voelt. Het komt het meest voor bij harde werkers, perfectionisten, mensen met een groot verantwoordelijkheidsgevoel en people-pleasers die niet snel ‘nee’ zeggen.

Hoe komt het?

Meestal heb je al lange tijd meer spanning, taken of verplichtingen dan je aankunt. En zijn belastende omstandigheden die in combinatie met persoonlijkheidsfactoren tot stress en klachten kunnen leiden. Door de aanhoudende overbelasting neem je weinig tijd voor rust en ontspanning. De balans helt over. Als je meer verplichtingen en stress hebt dan je aankan, dan kun je overspannen raken.

Voorbeelden van verplichtingen: Veel werk, zorg voor anderen, opleidingen naast het werk, vrijwilligerswerk, huishoudelijke taken.

Voorbeelden van werk- en privéproblemen: financiële zorgen, verlies van baan, nachtelijk lawaai in de woonomgeving, problemen met opvoeding, relatieproblemen, gebrek aan steun van collega’s of leidinggevende, enzovoorts.

Wat is burn-out?

Burn-out is een energiestoornis. Je krijgt het pas na een lange tijd van roofbouw. Je put jezelf vaak al een jaar of langer uit. Het ontstaat als mensen ondanks stress en spannings-klachten stug blijven doorgaan.

Wat zijn dan je klachten bij een burn-out?

Je hebt eigenlijk alle kenmerken van overspannenheid. Vaak zijn de klachten ernstiger dan bij overspannenheid en heb je de klachten al lang, vaak langer dan zes maanden. Je bent vooral uitgeput en je voelt

je cynisch of onverschillig naar het werk.

  1. Je voelt je mentaal en fysiek helemaal uitgeput
  2. Je hebt je emoties niet meer onder controle: je bent snel geïrriteerd of verdrietig.
  3. Je hebt problemen bij het denken zoals: vergeetachtigheid, concentratieproblemen,
    moeite met beslissen of taken te overzien
  4. Je bent onverschillig, afstandelijk of cynisch naar je werk, terwijl je dat voorheen niet was.

Bijkomende klachten zijn:

  • Mentale spanningsklachten als: slaapproblemen, piekeren, verlies aan zelfvertrouwen of een paniekgevoel
  • Lichamelijke klachten van psychische oorsprong: hoofdpijn, droge mond, zeten, hartkloppingen, blozen, trillen, spierpijn, maagpijn, enz.
  • Je voelt je somber, vooral over werk- of verplichtinggerelateerde zaken.
  • De spanningsklachten duren al lang

Een burn-out hoeft niet altijd een werkgerelateerde aandoening te zijn. Vaak wordt dit wel gedacht. Toch kunnen privébelasting en -problemen een rol spelen. Het ontstaat door een combinatie van omstandigheden (werk en privé) en de manier waarom je met stress omgaat.

Begrijpen wat er aan de hand is

Je kent inmiddels de verschillende kernmerken van stress, overspannenheid en burn-out. En dat is misschien best pijnlijk om te ontdekken. Vechten tegen je toestand vergroot je stress en draagt niet bij aan je herstel.

Probeer te aanvaarden: mijn lichaam en geest hebben mij eerst met milde later met sterke spanningsklachten proberen te waarschuwen dat het te veel werd. Ik ben vanuit mijn sterke verantwoordelijkheidsgevoel toch doorgegaan. Blijkbaar kunnen mijn lichaam en geest niet zomaar aan wat mijn wil van mij verlangt. Een pijnlijke, maar belangrijke les: stress ontstaat als je voortdurend meer wilt dan je aankunt.

Het kan voorkomen dat er heftige emoties ontstaan:

  • Schuldgevoel naar je collega’s als je niet kan werken
  • Schaamte
  • Eenzaamheid en onbegrip
  • Boosheid

Accepteer de situatie. Probeer te aanvaarden dat het is wat het is. Je hebt hier beslist niet om gevraagd. Investeren in jouw gezondheid en welzijn is nu het belangrijkste waar jij aan mag denken. En dit heeft ook effect op je naasten, je collega’s en de organisatie.

Ik begon met: Stel je voor…

…dat je na je werk en al je andere verplichtingen nog energie over had;
…dat je nog puf had om leuke dingen te ondernemen;
…dat je een ‘uitknop’ in je hoofd had, waarmee je piekergedachten kon stoppen. 

Hoe zou je leven er dan uitzien? Hoe zou je gedrag veranderen naar de belangrijkste mensen in je leven?

Ik wil je er bewust van maken hoe belangrijk het is om in balans te zijn : in werk en privé. Maar ook om alert te zijn en te luisteren naar de signalen. Dat je veerkracht nodig hebt om de stress te verminderen. Ik hoop dat ik je inzichten heb gegeven. Herken je een aantal signalen: trek dan aan de bel en praat er over met anderen. Vraag hulp.

Op mijn website kun je meer lezen over het traject: Van uitgeblust naar energiek’. Hoe je stap-voor-stap begeleiding krijgt naar een duurzaam energiek, meer ontspannen en veerkrachtiger leven. En dit gaat je helpen om je spanningsklachten en burn-out te voorkomen of te herstellen.

Hartelijke groet, Marijke

0 reacties

Een reactie versturen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Oefff… wat is ‘nee’ zeggen toch moeilijk!

Oefff… wat is ‘nee’ zeggen toch moeilijk!

Wat zijn we geneigd om onszelf steeds maar weer weg te cijferen. Want eigenlijk zeggen we steeds ‘ja’ terwijl we nee zouden willen zeggen. Maar we doen het niet. Waarom doen we het niet? Zijn we bang voor de gevolgen? Dat men jou niet meer ‘leuk’ zal vinden? Dat men...

Lees meer
Een negatieve spiraal – negatief zelfbeeld

Een negatieve spiraal – negatief zelfbeeld

Hoe doorbreek je een negatieve spiraal (negatief zelfbeeld) Herken jij dat… dat je in een negatieve spiraal zit? Dat je je somber voelt en niet meer weet hoe je er uit moet komen? Het lijkt wel of alles tegenzit! Een negatieve spiraal wordt vaak versterkt door...

Lees meer
Je emoties omarmen: in 5 stappen je emoties beter begrijpen

Je emoties omarmen: in 5 stappen je emoties beter begrijpen

Er is zo veel meer te voelen dan je denkt… ‘Hoe voel je je…?’ Een simpele vraag, maar we stellen hem maar weinig. Niet aan anderen en ook niet aan onszelf. Vaak voelen we wel emoties, maar hebben moeite met dit toe te laten. Waarom? Omdat we bang zijn om onzeker over...

Lees meer
Chat openen
Stuur hier je bericht
Stel gerust hier je vraag. Ik reageer zo snel mogelijk.